Türkiye 24 Haziran’da hem cumhurbaşkanını hem de yeni parlamentosunu belirleyecek. Bu seçim pek çok açıdan ilklere sahne olacak. Ancak seçimin en önemli noktası başkanlık sistemi! Süreci Şişli Hayat okurları için derledik.

MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin erken seçim çağrısıCumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından olumlu yanıt buldu. Türkiye 24 Haziran’da seçime gidiyor. Halk, bu seçimde yalnızca yeni parlamentoyu değil, yeni cumhurbaşkanını da yani başkanını da seçecek.

Türkiye’nin geleceğini yurtiçinden ve yurtdışından toplam 59 milyon 391 bin 328 seçmen belirleyecek. Milletvekili genel seçimine katılacak partiler de belli oldu. Cumhuriyet Halk Partisi, Halkların Demokratik Partisi, Adalet ve Kalkınma Partisi, Milliyetçi Hareket Partisi, İyi Parti, Saadet Partisi, Vatan Partisi, Hür Dava Partisi, Büyük Birlik Partisi, Bağımsız Türkiye Partisi ve Demokrat Parti seçimlerde yarışacak. Cumhurbaşkanları adayları ise Muharrem İnce, Selahattin Demirtaş, Recep Tayyip Erdoğan, Meral Akşener, Temel Karamollaoğlu ve Doğu Perinçek.

Adaylar belli oldu, ittifaklar yapıldı, seçim süreci başladı. Peki, bundan sonra ne olacak? Seçim takvimi nasıl ilerleyecek? Oy verme işlemleri nasıl yapılacak? Sandık yolunda yurttaşları neler bekliyor?

İKİ TURLU CUMHURBAŞKANI SEÇİMİ

24 Haziran, cumhurbaşkanı adayları için de tarihi bir gün. İlk turda AK Parti ve MHP’nin oluşturduğu Cumhur İttifakı dışındaki her parti, cumhurbaşkanlığı yarışına kendi adaylarıyla katılıyor. İlk turda adaylardan birinin cumhurbaşkanı seçilebilmesi içinse geçerli oyların salt çoğunluğunu alması şart. Ancak cumhurbaşkanının ilk turda seçilememesi durumunda oylamayı izleyen ikinci pazar günü yani 8 Temmuz 2018’de ikinci oylama yapılacak. İkinci oylamaya ilk turda en çok oyu alan ilk iki aday katılacak; ikinci turda en çok oyu alan aday seçilecek.

MİLLETVEKİLİ SEÇİMİ

Yeni sistemde milletvekili sayısı 550’den 600’e çıkarılıyor. 50 yeni milletvekili 2017 nüfus sayımına göre iller arasında bölüştürülmüştü. Bu nedenle bazı illerin vekil sayısı değişti. Türkiye’nin en kalabalık şehri İstanbul’un milletvekili sayısı 10 daha artarak 98’e ulaştı.

Seçime günler kala partilerin ittifakları da somutlaştı, AKP, MHP ve BBP Cumhur İttifakı’nı kurarken CHP – İYİ Parti – SP – DP Millet İttifakı çatısı altında bir araya geldi. Peki, kime ne kadar milletvekili düşecek? İttifakların elde edeceği vekil sayısı nasıl hesaplanacak? İttifak yapan siyasipartilerin vekil sayısının hesaplanmasında ittifakın toplam oyu esas alınacak. İttifakların elde edeceği toplam vekil sayısı, ittifak yapan siyasi partiler arasında her birinin aldığı geçerli oy sayısı temel alınarak bu düzenlemedeki usule göre paylaştırılacak.

OYLAR NASIL, HANGİ SAATLER ARASINDA VERİLECEK?

Seçmenlerin oy kullanma yerleri 22 Mayıs’ta açıklandı ama sandık yerlerini e-devlet ve ysk.gov.tr üzerinden de T.C. kimlik numarasıyla öğrenmek mümkün. Bu seçimde ilk defa seyyar sandık uygulaması başlatılıyor. Engelli ya da yatağa bağımlı olan kişilerin oy kullanabilmesi için seçim sandığı yetkililer tarafındanevlere getirilecek.

Geçen yıllarda yapılan seçimlerde Türkiye’nin doğusundaki sandıklar batıya göre bir saat erken açılıp kapanıyordu.Bu yılki seçimlerde söz konusu uygulamayapılmayacak. Bu yıl Türkiye’nin tamamında oy verme işlemleri 08.00 – 17.00 saatleri arasında yapılacak.

OY PUSULALARI VE GEÇERLİ OYLAR

Oy pusulalarında partilerin hangi sırayla yer alacağı 20 Mayıs’ta Yüksek Seçim Kurulu’nda (YSK) yapılan kura çekimiyle belirlendi. Bir ucunda Cumhur İttifakı’nın diğer ucunda da Millet İttifakı’nın yer alacağı oy pusulasının sıralaması şöyle:

Cumhur İttifakı, HÜDA-Par, Vatan Partisi, HDP, BTP, Millet İttifakı

İttifakların kendi içindeki sıralaması da şöyle:

Cumhur İttifakı: AK Parti, MHP

Millet İttifakı: CHP, SP, İYİ Parti

İki seçimin aynı anda yapılması akıllara bazı soruları da getiriyor. Bunlardan en önemlisi kaç oy pusulası olacak sorusu. Seçimlerde cumhurbaşkanı ve milletvekili için iki ayrı pusula olacak ama bu pusulalar tek zarfa konulacak. Bir diğer soru da nasıl mühür basılacağı. Mühürler ittifak kısmına mı basılacak yoksa partilere mi? Bu seçimin en önemli özelliklerinden biri de geçerli oyla ilgili yapılan değişiklikler ve ortak oy uygulamasının getirilmesi oldu. Düzenlemeye göre geçerli kabul edilecek pusulalar şöyle:

Bir siyasi partiye ayrılan alana,

Hem bir siyasi partiye ayrılan alana hem de ittifak unvanı bölümüne,

İttifak unvanı bölümüne taşacak şekilde bir siyasi partiye ayrılan alana.

Yani mühür ittifak alanı yazısına da basılsa, partiye ayrılan kısma da basılsa oylar geçerli sayılacak. İttifak alanı içerisine basılan mühür, ortak oy kabul edilerek partiler arasında paylaştırılacak. Parti kısmına özel alana basılan mühürler de o siyasi partiye yazılacak.