Semtler kültürel miraslarıyla yaşar, Mimar Vedat Bey’in evi de Şişli’nin kültürel zenginliği…

Yazı: Seda Özen Fotoğraflar: Yusuf Aslan

Nişantaşı’nda Valikonağı Caddesi ile Süleyman Nazif Sokağı’nın kesiştiği köşede semtin klasik binalarından farklı bir yapı karşılıyor bizi. 1. Ulusal Milli Mimari akımının önde gelen temsilcisi Vedat Tek’in ailesi için inşa ettiği yapıdır bu.

mimar1

Mimar Vedat Tek, Galatasaray Lisesi’ni bitirdikten sonra Paris’te resim, mühendislik ve mimarlık eğitimi aldı. Fransız olmadığı için kabul edilmediği bir yarışmaya, Fransa devlet başkanının özel izniyle katılmış ve Légion d’Honneur nişanıyla ödüllendirildi. İyi desen çizip detaylar üreten usta mimar, gündelik hayatımıza Büyük Postane (Sirkeci), Tapu Kadastro Binası (Sultanahmet), Mesadet Han (Karaköy), Moda ve Haydarpaşa Vapur İskeleleri ile birçok başka güzel yapıyı hediye etmiştir.

Vedat Tek Evi ise her gün birçok İstanbullu’nun gördüğü bir noktada adeta bir kerterizdir. Adres tarif ederken sıklıkla kullanılır. Önünden geçenlerin dikkatini çekerek gününü güzelleştiren yapılardan birisidir. Sultan Reşad’ın bir gün bu konağa uğradığı söylenir. Padişahlar saray dışına çok az çıktığı için bu ziyaret önem kazanmaktadır.

ULUSAL MİMARİNİN ÖRNEĞİ

mimar2
Mimar Vedat Tek ailesi için inşa ettiği evlerinde yemekte.

Vedat Tek Evi’nin tam karşısında, 1939 yılında yine mimar Vedat Tek’in Art Deco üslubuyla inşa ettiği Yayla Apartmanı, tescile değer görülmeyerek ne yazık ki, 1987 yılında yıkıldı. Vedat Tek’in aynı semtten günümüze gelen diğer eseri, 1913-1914 yıllarında inşa edilen, Teşvikiye Camii’nin karşısındaki Güneş Apartmanı’dır. Tek’in de temsilcisi olduğu ve yeniden canlandırmacı diye bilinen 1. Ulusal Milli Mimari akımı, çoğunlukla kamu yapılarında etkisini göstermiştir. Vedat Bey’in kendi evindeyse mimar kendini tasarım anlamında özgür bırakmakla birlikte 1. Ulusal Milli Mimari akımından biçim öğelerini, Art Deco üslubundan izleri görme şansına sahibiz.

YAŞAYAN BİR YAPI

Ev, üçgen köşe parselinde konumlanmıştır. Mimar Vedat Bey, Süleyman Nazif Caddesi’nden kaynaklanan eğimi ustalıkla kullanarak, hareketli üst katlardan ayrılan zemin katta, günümüzde restoran ve bar olarak kullanılan alanı, giriş katını oluşturmuştur. Yapının birinci katında salon ve yemek, ikinci katında yatak odaları yer alır. Ortak toplanma alanlarında önemli mimari detay ve ayrıntılar bulunur. Dördüncü kat olarak değerlendirilen kat kısmıdır.

Yapı, parselinin de getirdiği etkiyle simetrik tasarlanmamış olup pencere ve çıkmaların cephedeki düzeni, planlamasına bağlı olarak asimetriktir. Arsanın üçgen köşesinde birinci katta yer alan yarım altıgen çıkma, salona mimari farklılık kazandırıyor. Valikonağı Caddesi cephesinde evin ana girişi yer alıyor; kemerli alınlıkla ayrılan düşey hat, girişin üstündeki çalışma odası ve ikinci kattaki özel yatak odası, evin Vedat Tek’e ait olan bölümüdür.

Vedat Tek'in Konağı

ŞEHRİN ANILARINI TAŞIYOR

Mimar Vedat Bey, 1942 yılında son yolculuğuna bu evden uğurlanmıştır. Dört çocuğundan biri olan ve yine Vedat Bey gibi Paris’te eğitim almış kızı ressam Selime Hanım, yapının altına 1950’li yıllarda şehir hafızası için çok değerli Yekta Restaurant’ı açmış ve uzun yıllar eşi Yekta Işıtan ile işletmiştir. Yine Süleyman Nazif Sokak yönünde, sokakla aynı adı taşıyan bar da nice güzel sohbete tanıklık etmiştir. Günümüzde korunması gerekli eski eser olan yapı, mimarisi ve taşıdığı anılarla, bulunduğu çevreye kattığı değerle şehir kültürünün en önemli öğelerinden sayılmaktadır.

Mimar Vedat  Tek, İstanbul’a birçok önemli eser armağan etti. Kendi yaşadığı Nişantaşı’ndaki konak, semtin simge yapılarından biri.