Türkiye’de kadınlar seçilme hakkını ilk kez 1933’te Köy Kanunu’nda muhtar seçme ve köy heyetine seçilme hakkı ile kazandı. 5 Aralık 1934’te ise milletvekili seçme ve seçilebilme hakkını elde etti. Bu kazanımlarda, Osmanlı döneminden itibaren Nezihe Muhiddin, Halide Edip, Ulviye Mevlan, Mükerrem Belkıs, Nimet Cemil, Nebile Akif, Yaşar Nezihe gibi kadınların aktif mücadelesinin katkısı büyük. Cumhuriyetimiz 100. yaşına yaklaşırken kadınların siyasette, yönetimde daha aktif görev alması ülkemizi daha ileri bir noktaya taşıyacaktır. Biz de Şişli Hayat olarak sözü Şişli’nin kadın muhtarlarına verdik.

 

 

Gül Esin

Türkiye’nin ilk kadın muhtarı

“Türk kadınlığına ve hemşerilerime öz yürekten selamlar…”

Kadınların 1933 yılında muhtar seçme ve seçilme hakkını kazanmasının ardından Türkiye’nin ilk kadın muhtarı da seçilmişti Gül Esin. Aydın’ın Karpuzlu nahiye merkezi olan Demircidere Kö- yü’nde 6 Kasım 1933 günü yapılan seçimi 32 yaşındaki Gül Esin kazandı. Gül Hanım’ın muh- tarlığı gazetede “Büyük inkılabın ilk kadın muhtarı, vazifen kutlu ve mutlu olsun” manşetiyle verildi. Gül Hanım’ın teşekkürü şöyleydi: “Türk kadınlığına ve hemşerilerime öz yürekten selamlar, Karpuzlu Merkez Muhtarı, İbrahim kızı Gül.” Gül Hanım iki yıllık muhtarlığı süresince sadece çağdaşlaşmanın sembolü olmadı büyük icraatta da bulundu. Kız çocuklarının eğitimi, kız kaçırma olaylarının azaltılması ve nikâh işlerinin düzene girmesi için uğraştı; yol, köprü ve sorunların konuşulacağı bir köy odası yaptırdı; genç- lerin kıraathanelere girmesini yasakladı. Gül Esin, 1936 yılında muhtarlık süresinin dolması üzerine tekrar aday olmadı. 1990’da hayata gözlerini yumdu.

Gönül Yılmaz

Merkez Mahallesi Muhtarı

“Cumhuriyet kadını olarak mutluluk duyuyorum.”

1955 yılında doğup büyüdüğü ilçede beş yıldır muhtarlık hizmeti veren Gönül Hanım şunları söylüyor: “Kadın muhtar, mahalleli tarafından çok iyi karşılandı, halk benimsedi. Mahalleye kadın eli değdiği için herkes memnun. Kadın ve anne olmak, güven verici olsa gerek mahalle sakinleri için de.” Kadın- ların seçme ve seçilme hakkı kazanması için “Kadınlar adına onurlandırıcı bir hareket, cumhuriyet kadını olduğum için mutluyum” diyen Yılmaz, muhtarların yetkilerinin azaltılmasından şikâyetçi. Yetkileriniz azalınca hizmetler de kısıtlanıyor, diye anlatıyor düşüncelerini. Merkez Mahallesi’nde yaşanan sorunları sorduğumuzda şu yanıtı veriyor Gönül Hanım: “Eski bir mahalle olduğumuz için her şey otur- muş durumda. Genel sorunlar yol çalışmaları, yanmayan lambalar, sokakların temizliği. Onlar da belediyemizle koordineli çalışmalarımız sayesinde çözümleniyor.”

Gülay Demir

Cumhuriyet Mahallesi Muhtarı

“Kadınlarımıza güvenim sonsuz…”

“Çağdaşlaşma yolunda Türk kadınına iki türlü görev düşüyor. Biri, kendi haklarını kullanmayı en iyi şekilde bilmesi ve kullanması. Di- ğeri bunları bilmeyenleri aydınlatması, bilgilendirerek haklarını kul- lanmalarını sağlaması. Kadınlarımızın kendi kaderiyle beraber ülke kaderinde de söz sahibi olmaları, seçme ve seçilme haklarını layıkıyla kullanmalarıyla mümkün olacaktır. Biz kadınlar istersek, elimizi attığımız her işi başarıyla yerine getiririz, kadınlarımıza güvenim sonsuz…” Böyle başlıyor sözlerine Gülay Demir. Üç yıldır muhtarlık yapan 1968 doğumlu Gülay Hanım kadın muhtar olmayı şöyle anla- tıyor: “Muhtarlık sabır ve hoşgörü gerektiriyor. Halkla ve kurumlarla iletişim kurmamız kolaylaşıyor.” Ailesinin de kendisine büyük des- tek verdiğini belirtip ekliyor: “Muhtarlığı ve insanları seviyorum. Bu şekilde görevimi en iyi şekilde yapmaya devam edeceğim. Mahalle sakinlerinden de iyi tepkiler alıyorum. Muhtar olmadan önce mahallede esnaflık yapıyordum. Muhtar olduktan sonra davranışlar- da değişiklik olmadı ama beklentiler çoğaldı, istekler arttı. Ben de elimden geldiğince bu isteklere cevap vermeye çalışıyorum.” Muhtarların yetkilerini sorduğumuzdaysa şu yanıtı veriyor: “Mahalleyle ilgili yapılacak işlerde, mahallelinin istediğini muhtarlar daha iyi bilir diye muhtarın fikrinin alınmasının gerektiğini düşünüyorum. İmkânlarımızın daha da artmasını isterdim ki daha çok kişiye sağlıklı ve yeterli hizmet verebilelim. Bu imkânların sağlanmasında yardımı sadece devletten beklemiyorum, imkânı olan tüm şahsi kurumlardan muhtarlarıyla irtibat kurup yardımcı olmalarını isterim.”

Sevim Meriç

Feriköy Mahalle Muhtarı

“Mahallenin Sevim ablasıyım.”

Sevim Meriç, Feriköy Mahallesi’nin 20 yıllık muhtarı. 1938 doğumlu Sevim Hanım’a kadınların muhtar seçme ve seçilme hakkı kazanmasını sorduğumuzda şu yanıtı veriyor: “Kadınların gururlu, iyiliksever ve merhametli olduğunu, Türkiye Cumhuriyeti’ni her zaman müdafaa ettiğini biliyoruz. O yüzden çok güzel bir düşünce ve hak.” Muhtar olmayı “zevkli bir vazife” olarak nitelendiren Sevim Hanım sözlerine şöyle devam ediyor: “Benden önce muhtarlık yapan eşimin yardımcısıydım ben. Onun için muhtarlık bana hiç zor gelmedi. Her şeyi biliyordum ama yine de bilmediğim şeyleri öğrenmek için savaşırım. Kadın olarak zorlanmıyorum muhtarlık yaparken. Hiçbir erkekle de ayrım fark etmiyorum. Şişli modern bir ilçe olduğu için muhtarlık yapmak hiç zor değil. Mahallede, yolda giderken tanımadığın yok; saygı duyuyorlar, hal hatır soruyorlar. Abla, muhtar ablacım, diye sesleniyorlar. Mahallenin Sevim ablasıyım yani.” Sevim Hanım, Şişli’nin çalışkan muhtarlarından üstelik: “Akşam yatmadan önce yarın mahalleme ne yapabilirim, mahallelinin ne gibi sıkıntıları var, diye düşünürüm. Ertesi gün de sorunları halletmeye çalışırım…” Ancak Sevim Hanım da muhtarlık yetkilerinin azaltılmasından dertli. Kaldırımların işgal edilmesine, gece yarılarına kadar süren inşaat çalışmalarına muhtar olarak müdahale edememelerinden şikâyetçi.