mongerievi

Mimari Yapılar Arasında En Etkileyici Örneklerden

Cumhuriyet dönemi Birinci Ulusal  Mimarlık  Akımı’nın İstanbul’daki sivil konut mimarisine yansıyan en etkileyici örneklerinden biri Mongeri Evi. Şişli’deki Dr. Şevket Bey Sokağı’nda, bin 548 metrekare alan üzerinde yer alan kâgir binanın mimarıysa Giulio Mongeri. İkinci dereceden tarihi eser sayılan yapı, bahçe içinde üç kat ve bir çatı katından ibaret. Şu anda Bozlu Art Project’in etkinliklerine ev sahipliği yapan Mongeri Evi, dönemin en nüfuzlu isimlerinden armatör Ruşen Sadıkoğlu tarafından 1925’te yaptırıldı, 1948 yılına kadar Sadıkoğlu ailesi tarafından kullanıldı.

Mongeri Evi Şişli

sislimongeri
Mongeri Evi, Bozlu Holding’e bağlı Bozlu Art Project’in sanat etkinliklerine ev sahipliği yapıyor.

Bu tarihten sonra uzun yıllar boyunca doğum kliniği olarak hizmet veren yapı, Şişli ve çevresinde yaşayan pek çok kişinin anılarında özel bir yere sahip. Günümüzde etrafındaki plazalar ve apartmanların arasında âdeta bir vahayı andıran görünümüyle şehir silüetinin hızlı değişimini ortaya koyan ve bir dönemin üslübunu yansıtan bina, birçok kaynakta Şişli’nin önemli yapıları arasında gösteriliyor. Daha çok kamu yapılarında uygulama alanı bulan Birinci Ulusal Mimarlık Akımı’nın karakteristik özelliklerini taşıyor.

mongerisisli
Mongeri Evi’nin 1980’lerdeki görüntüsü

Mimari eserlerin insanları ve yaşam biçimini etkilediği kadar, içinde yaşayanların da bu eserlere anlam ve değer kattığı bir gerçek. Mimari yapıların çoğu insanların belleğinde ayrı bir anı değeri taşıyor. Mongeri Evi de öyle…

Mongeri Evi kubbesinden, Ankara Tekel Başmüdürlüğü kubbesine…

Osmanlı İmparatorluğu’nun son dönemi ve Cumhuriyetin ilk yıllarında etkin rol oynayan Mongeri’nin kariyerinde bu yapının, Ankara’da Milli Mimari üslubunda gerçekleştireceği yapılara referans olduğu söylenebilir. Öyle ki Mongeri 1928’de Ankara Tekel Başmüdürlüğü binasında, Şişli Mongeri Evi kubbesinin bir benzerini ufak değişikliklerle tekrarlamış.

Mongeri Evi Şişli

Klinikten okula, bankadan sanat merkezine Sadıkoğlu Ailesi’nin malikânesi olarak kullanıldığı dönemde Sadıkzade Villası, Sadıkoğlu Konağı gibi isimlerle anılan yapı, Ailenin konaktan taşınmasından sonra farklı isimlere kiralanarak sırasıyla Pakize Tarzi Kliniği, Ataman Kliniği, Yüzyıl Işık Okulu, Taib Yatırım Bank gibi isimler alıyor. En son ise 2007 yılında Dr. Şükrü Bozluolçay tarafından satın alınan konak, bu tarihten sonra sağlık ve teknoloji alanında faaliyet gösteren Bozlu Holding’in yönetim binası olarak kullanılmaya başlıyor ve mimara saygı niteliğinde bir yaklaşımla “Mongeri Binası” olarak isimlendiriliyor. Bozlu Holding’in yönetim binası olarak 2015’e kadar kullanılan bina, 2016’da Bozlu Holding’e bağlı olarak kurulan, Bozlu Art Project’in etkinliklerine ev sahipliği yapacak bir sanat merkezine dönüşüyor. Kütüphane, arşiv, sergi, sanat semineri gibi faaliyetler ve bu faaliyetlerden beslenen sanat yayınlarıyla, araştırmacılara ve sanatseverlere yeni ufuklar açmayı hedefleyen Bozlu Art Project’in ilk yayını ise binanın tarihi ve Mongeri’nin yaşamını içeren “Şişli’de Bir Konak ve Mimar Giulio Mongeri” isimli kitap.

mimarmongeri
Mimar Giulio Mongeri

Giulio Mongeri Kimdir?

Mimar Mongeri, İtalyan kökenli bir ailenin çocuğu olarak 1873’te İstanbul’da dünyaya gelir. Fransisken Rahip ve Rahibeleri Anaokulu’na başlar, oradan da Cizvit Rahipler Okulu’na geçer. Milano’da yaşayan amcasının ölümü üzerine 1888’de İtalya’ya gider, lise öğrenimini Milano’daki Parini Lisesi’nde tamamlar ve 1891’de dönemin en seçkin okullarından Milano Brera Güzel Sanatlar Akademisi’ne kaydolur. Ardından 1898’de İstanbul’daki ailesi ve nişanlısının yanına döner. Galata Saint Pierre Han’da kurduğu büroda mimari çalışmalarına başlar. Beyoğlu Sant’ Antonio Kilisesi ve Apartmanları’nın tasarımı için görevlendirilir, 1907’de İtalyan Büyükelçiliği resmi mimarı olarak atanır. Sanây-i Nefise Mektebi’ne 1910’da (1928’de Güzel Sanatlar Akademisi, 1982’de Mimar Sinan Üniversitesi adını alır) mimarlık profesörü olarak atanır. Yaklaşık 20 yıl boyunca aralıklarla devam ettirdiği akademisyen kimliğiyle, mimarlık eğitimine yön vererek Sedad Hakkı Eldem, Arif Hikmet Koyunoğlu gibi birçok önemli mimarın yetişmesini sağlar. İkinci Dünya Savaşı devam ederken İtalya’ya dönme kararı alır ve İstanbul’dan ayrılır. Mongeri, 30 Kasım 1951’de Venedik’te vefat eder.

Kaynak: Özlem İnay Erten, Şişli’de Bir Konak ve Mimar Giulio Mongeri, Bozlu Sanat Yayınları, İstanbul 2016.