Şişli, Abide-i Hürriyet Caddesi üzerindeki Saint-Michel Fransız Lisesi, Osmanlı döneminde Tanzimat’tan gayrimüslimlerin eğitimine, hariciye meselelerinden Cumhuriyet’in eğitim anlayışına kadar pek çok konuda tarihi ipuçları barındırır. Lise, Türkiye’de üç okuldan oluşan eğitim ailesinin bir parçası. “Lasalyen” denen bu ailenin diğer okulları İstanbul ve İzmir Saint-Joseph liseleri. Yaklaşık 350 yıllık bir tarihi olan bu kurum ismini Fransız din adamı ve eğitimci Jean-Baptiste de La Salle’den (1651 – 1719) alır. Varlıklı bir ailenin çocuğu olarak doğan La Salle hayatını özellikle sistemin dışarıda bıraktığı çocukların eğitimine vakfetmişti. Eğitimde hayatta kullanılabilecek pratik alanlara ağırlık vermişti. Çok uzun zamanda öğrenilen Latince yerine Fransızca, hesap kitap yapabilmek için matematik, ticaret için muhasebe… Fizik, kimya, coğrafya, botanik gibi dallar da bu anlayışta kendine yer bulmuştu. Eğitimi veren frerler dini bir rütbeye sahip değildi, zira La Salle’e ve onun ekolünden gelenlere göre kilise içinde rütbe almak için uğraşmak onları eğitimden uzaklaştırabilirdi. 19. yüzyılda, Tanzimat ortamında Osmanlı topraklarında gayrimüslim çocuklar için açılan kurumlar çoğalmış, La Salle’in kurduğu Frères des Ecoles Chrétiennes birliği İstanbul, İzmir, Trabzon, Ankara, Uşak, Zonguldak, Erzurum, İskenderun gibi pek çok şehirde okullar açmıştı.

saintmichel

Bugünkü Saint-Michel Lisesi biri 1886’da, diğeri 1896’da kurulmuş olan iki frer okulunun mirasını barındırır. Bunlardan ismi Saint-Michel olan Beyoğlu’ndaydı. Bugünkü Saint-Michel’in yerinde ise 1896’da Saint-Jean Chrysostome adıyla bir okul açılmıştı. 1921’de yerine Sainte-Jeanne d’Arc adıyla yeni bir okul inşa edildi. Cumhuriyet’ten sonra yabancı okullara yeni kurallar getirildi. Bunlar bütün dini simgelerin kaldırılması, eğitmenlerin dini kıyafetlerini bırakması, Türkçe, Türkiye coğrafyası ve tarihi gibi derslerin zorunlu olması gibi konulardı. Bunun yanı sıra yabancı okulların ilkokul seviyesinde Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarına eğitim vermesi yasaklandı. Bu değişiklikler bazı okulların kapanmasına, bazılarının küçülmesine ya da birleşmesine sebep oldu. Nitekim Pera’daki Saint-Michel okulu Feriköy’deki Sainte-Jeanne d’Arc’la birleşti. Okul, 1937’den itibaren Saint-Michel ismiyle eğitim vermeye devam ediyor.

Saint Michel Fransız Lisesi
Vitraylarıyla ünlü Jeanne d’Arc salonu sergi ve etkinlik alanı olarak kullanılıyor.

Bu kültürel ve politik değişimler okulun yapısında da bazı yeniliklere yol açtı. Sözgelimi, okulun idaresinde ve eğitimde frerler’in payı azaldıkça onların kullandığı mekânlar yeni işlevler kazandı. Bu mekânların önemli örneklerinden biri Jeanne d’Arc adının verildiği sergi ve etkinlik salonuna dönüşmüş olan şapeldir. Pencerelerdeki zengin vitrayları, renkli yer döşemesi ile bu yer bugün şehir ile okul arasında bir buluşma noktası. Okulun içinde yer alan, ancak ziyaretçilere açık olan salon bozulmamış karoları, yüksek tavanları, kapıları ile okulun iç yapısını görme imkânı da sunuyor.