Dünya Onlarla Güzel

 

Yazı: Melis Alphan / Gazeteci

Kutuplaşmış, adaletsizliğin ve ayrımcılığın hüküm sürdüğü bir dünyada umutsuzluğa kapılmak zor olmasa da geleceğe dair umudu diri tutmamızı sağlayanlar var. Kim demiş hep küçükler büyüklerden öğrenecek diye? Bu yazıda sizlere anlatacağım küçük kız çocuklarından yetişkinlerin öğreneceği çok şey var. Aktivizm deyince akla sadece yetişkinler gelmemeli. Bu yazıdaki kız çocukları dünya çapında ses getirmiş önemli aktivistler. Geleceği sımsıkı sahiplenip dünyayı kendi kuşakları için daha iyi bir yer haline getirmeye yeminliler.

 

PLASTİK TÜKETİMİNE SAVAŞ AÇTILAR

10 ve 12 yaşlarındaki kız kardeşler Isabel ve Melati Wijsen, okullarında gördükleri derslerde Nelson Mandela ve Martin Luther gibi lider ve aktivistleri tanıdıktan sonra, “dünya için biz ne yapabiliriz?” diye düşünüp ellerine kâğıt kalem alarak yaşamlarını sürdürdükleri Bali’deki sorunları alt alta yazmaya başladılar. En büyük sorunun plastik poşetler olduğuna karar verdiler. Endonezya, plastik kirliliğinde Çin’den sonra ikinci sırada geliyordu; denizlerdeki plastik kirliliğinin yüzde 10’undan sorumluydu. Bali’de plastik poşetlerin ancak yüzde 5’i geri dönüştürülüyor ama bunun karşılığında her gün 14 katlı bir bina büyüklüğünde plastik atık üretiliyordu. Doğadan kaybolması çok uzun yıllar alan plastik poşetler umursamazca yollara, sahillere atılıyor, cennet adalarından denize taşınarak hem denizi kirletiyor hem de deniz canlılarının yaşamını tehdit ediyordu.

 

Wijsen kardeşler, 2013’te Bye Bye Plastic Bags (Güle Güle Plastik Poşetler) isimli kâr amacı gütmeyen bir oluşum kurarak adalarındaki plastik kirliliğine savaş açtı. Yerel otoritelerin oluşumlarını desteklemeleri için 100 bin imza toplasalar da iki yıl boyunca Bali valisiyle görüşemediler. Hindistan’da Mahatma Ghandi’nin evine yaptıkları ziyaretten ilhamla eslerini duyurabilmek için bu kez açlık grevine başladılar. Tam bir gün sonra valilik kendilerine ulaştı ve bir toplantı ayarlandı. Toplantıda Bali’nin plastik çöplerden arındırılması yolunda birlikte çalışmak üzere anlaştılar. Kız kardeşler Bali’deki okullardan 30 çocuğu daha onlarla birlikte gönüllü çalışmaya ikna etti. Bu çocuklar şimdi adada yerel halkı plastik poşetler yerine bezden, geri dönüştürülmüş kâğıt veya muz yapraklarından yapılmış çantalar kullanma ve atık üretmeme konusunda bilinçlendiriyor.

Güle Güle Plastik Poşetler hareketi bugün Avustralya’dan Singapur’a, Filipinlerden Çin’e, Meksika’dan ABD’ye dünyanın dört yanına yayıldı.

 

GÖÇMEN ÇOCUKLARIN SESİ

21 Ocak 2017’de dünya genelinde başta kadın hakları olmak üzere göçmenler, sağlık hizmetleri, doğanın korunması, LGBTİ hakları, eşitlik gibi konularda gösteriler düzenlendi. İlk gösteri Washington DC’deki Kadın Yürüyüşü oldu. Bu yürüyüşte altı yaşındaki Sophie Cruz, anne babası ve küçük kardeşiyle beraber sahneye çıkıp mültecileri savunan bir konuşma yaptı. Bu, küçücük yaşında mülteci hakları savunucusu olmuş Sophie ile kamuoyunun ilk tanışması değildi. Cruz, annesi, babası ve kardeşiyle Los Angeles’ta yaşıyordu ama annesiyle babası resmi kayıtsız göçmenlerdi. Onu harekete geçirense sınırda sorun yaşamadan Meksika’daki dedesini ziyaret edemeyeceklerini öğrenmesi olmuştu.

2015’te Washington DC’yi ziyaret eden Papa Francis’in kortejine yaklaşıp ikinci denemede kendisini Papa’ya gösterebilen küçük kız, kendisine sarılan dini liderin eline ona özel yazdığı göçmen yanlısı mektubu tutuşturdu. 2016’da Barack Obama’yı ziyaret etmek üzere yeniden Washington DC’ye gitti. Bu kez anne ve babası statülerinden ötürü Beyaz Saray’a alınmadı.

 

“Sevgi, inanç ve cesaretle mücadele edelim ki ailelerimiz yıkılmasın” diyen Sophie göçmen çocukların güçlü sesi oldu.

SATILIK GELİNLER

Sonita Alizadeh, Taliban Rejimi altındaki Afganistan’da büyüdü. 10 yaşındayken ailesi onu para karşılığında evlendirmeye kalktı; Taliban’dan kurtulmak için hep beraber İran’a kaçtılar. İran’da kendi kendine okuma yazmayı öğrenen küçük kız, aynı zamanda tuvalet temizleyerek eve ekmek götürüyordu. Bu sırada İranlı rap’çi Yas ile ABD’li rap’çi Eminem’i keşfetti ve kendi şarkılarını yazmaya başladı. Artık o rap müzik yoluyla, anavatanı Afganistan’daki zorla evliliklere savaş açmıştı. Kız çocuklarının ve kadınların para karşılığında evlendirilmesini, kadınların halka açık yerlerde şarkı söylemesinin yasak olduğu İran’da Satılık Gelinler adlı şarkısıyla protesto etti. Şarkı dünya çapında dinlendi ve Sonita, ABD’de bir lisede okumak üzere burs kazandı. Sonita yazdığı ve söylediği şarkılar yoluyla ülkesindeki erken evliliklerle mücadeleyi sürdürüyor.

 

KÖLELİKTEN LİDERLİĞE

Çocuk hakları aktivisti Payal Jangid bugün 15 yaşında. 2015’te Michelle Obama’ya sarılıp kendini Hindistan’ın en şanslı kız çocuğu gibi hissettiğini söylediğinde henüz 12 yaşındaydı ve çoktandır ülkesindeki kız çocuklarının eğitim hakkı için çalışıyordu. Payal, ülkesi Hindistan’da çocuk köle olmaktan kurtulduktan sonra yaşadığı köyde diğer çocuklarla bir araya gelip kurduğu çocuk konseyi aracılığıyla çocukların özellikle eğitime erişimde yaşadığı sıkıntıları, eğitim hakkını yetişkinlere anlatma görevini üstlenmişti. “Toplumumuzda eğitime yeterince önem verilmiyor ve bizden önceki kuşaklara okulun önemini anlatmak benim görevim” diyen Payal, Michelle Obama’nın kendisine hediye etmek istediği yüzüğü de “Hediye kabul etmem doğru olmaz” diyerek geri çevirmişti.

 

NOBEL BARIŞ ÖDÜLÜ SAHİBİ

Malala Yousafzai 1997’de, dünyada okula gitmeyen çocuk sayısında ikinci sırada olan Pakistan’da bir kasabada dünyaya geldi. Babası bir eğitim savunucusuydu. 2009’da BBC’nin Urduca servisi için takma isimle, okulunun Taliban tarafından saldırıya uğramasından duyduğu korkuyu anlattığı bir blog yazmaya başladı. Okulunun kapanacağı söyleniyordu. Malala ile babası ölüm tehditleri almaya başlasalar da eğitim hakkını savunmayı sürdürüyorlardı.

2011’de Malala Pakistan’ın ilk gençlik barış ödülünü kazandı. Tanınırlığı giderek artınca Taliban öldürülmesine karar verdi. 2012’de maskeli ve silahlı bir kişi okul servisine girerek Malala’yı kurşunladı. Malala İngiltere’de bir hastaneye taşındı ve 2013’e kadar taburcu edilemedi. Malala’ya saldırının ertesinde milyonlarca kişi eğitim hakkı için dilekçe imzaladı ve Pakistan’ın ilk ücretsiz ve zorunlu eğitim kanun tasarısı onandı.

Malala ile babası şimdi eğitim alamayan kız çocuklarının küresel savunucusu. Malala, 2014 tarihli Nobel Barış Ödülü’nün sahibi. 1,1 milyon dolarlık ödülünü Pakistan’da kız çocuklarına ortaokul yapılması için bağışladı.

 

Malala, Sonita, Sophie, Payal, Isabel ve Melati… Dünyanın farklı
bölgelerinden çocuklar hemcinslerinin yaşadığı sorunlara karşı ses çıkarıyor.